نسخه امام سجاد (ع) برای سبک زندگی

1- آبروی همسایه ات را حفظ کن

حق همسایه این است که در غیاب او نگاهبانش باشی و در حضورش او را گرامی داشته و یاور و کمک کار او در هر حال باشی و در صدد یافتن اسرار او مباش و از بدی او کاوش نکن که بفهمی و اگر بدی از او فهمیدی بدون عمد و قصد و بدون زحمت برای آنچه فهمیدی همچون قلعه محکمی باشی و چون پرده ضخیمی به حدی که اگر نیزه ها برای یافتنش جستجو کنند آن را نیابند چون پیچیده و مستور است . از آنجا که نداند به سخن او گوش بر ضرر او نده و در مشکلات و سختیها او را تسلیم نکن و در هنگامی که نعمتی به او دیدی بر او حسد مورز ، از لغزش او بگذر و از گناهانش صرف نظر کن و اگر بر تو نادانی کرد بردباری در مقابل آن داشته باش و با مسالمت با او رفتار کن و با او با بزرگواری معاشرت نما و هیچ قدرتی جز به خواست خداوند وجود ندارد .

2- حرف بی فایده نزن

همۀ خوبی ها را در بریدن طمع از آنچه در دست مردم است دیدم . همانا معرفت و کمال دین مسلمان در گرو رهاکردن سخنان و حرف هائى است که به حال او ـ و دیگران ـ سودى ندارد . و از ریا و خودنمائى دورى جستن و در برابر مشکلات زندگى بردبار و شکیبا بودن و نیز داراى اخلاق پسندیده و نیک سیرت بودن است .

3- با اینها رفاقت نکن

بر حذر باش از دوستى و همراهى با فاسق چون که او به یک لقمه نان و چه بسا کمتر از آن هم ، تو را مى فروشد و مواظب باش از دوستى و صحبت کردن با کسى که قاطع صله است ، چون که او را در کتاب خدا ملعون یافتم .

4- مهربان نگاه کن

امام سجاد(علیه اسلام) فرمود : نظر کردن مؤمن به صورت برادر مؤمنش از روى علاقه و محبّت عبادت است .

5- درس بخوان

چنانچه مردم منافع و فضایل تحصیل علوم را مى دانستند هر آینه آن را تحصیل مى کردند گرچه با ریخته شدن و یا فرو رفتن زیر آب ها در گرداب هاى خطرناک باشد .

6- عصبانی نشو ، صبر کن

نزد خداوند متعال حالتى محبوب تر از یکى از این دو حالت نیست : حالت غضب و غیظى که مؤمن با بردبارى و حلم از آن بگذرد و دیگرى حالت بلا و مصیبتى که مؤمن آن را با شکیبائى و صبر بگذراند .

7- به دیدار حاجی برو

شماهائى که به مکّه نرفته اید و در مراسم حجّ شرکت نکرده اید ، بشارت باد شماها را به آن حاجیانى که بر مى گردند ، با آن ها ـ دیدار و ـ مصافحه کنید تا در پاداش و ثواب حجّ آن ها شریک باشید .

8- در شهر خودت کار کن

از سعادت مرد آن است که در شهر خود کسب و تجارت نماید و شریکان و مشتریانش افرادى صالح و نیکوکار باشند ، و نیز داراى فرزندانى باشد که کمک حال او باشند .

9- عذرخواهی را بپذیر

چنانچه شخصى تو را بدگویى کند ، و سپس برگردد و پوزش طلبد ، عذرخواهى و پوزش او را پذیرا باش .

10- بچه ها را ببخش

و اما حق کودک ، مهرورزیدن به او ، پرورش و آموزش وی و گذشت و پرده پوشی از خطاهای کودکانه وی و نرمش و کمک کردن به اوست ، زیرا سبب توبه ، مدارا و تحریک نکردن او و نیز کوتاهترین راه برای رشد او است .

11- قدر پدرت را بدان

و اما حق پدرت آن است که بدانی که او اصل توست و تو شاخه و فرع او . اگر نمی بود تو نیز نبودی پس هرگاه در خود چیزی دیدی که تو را شادمان ساخت بدان که اصل آن نعمت را از پدر داری و خدای را بر آن سپاس گو و شاکر باش .

12- شکرگذار مادرت باش

حق مادرت این است که بدانی او تو را در جایی نگه داشته که کسی نگه نمی دارد و از میوه دلش به تو داده که کسی به کسی نمی دهد و از تو با همه وجودش از گوش و چشم و دست و پا و موی و پوست ، با شادمانی و سرور نگهبانی و نگهداری کرده ، و ناملایمات غم و اندوه و نگرانی ها را تحمل می کند و شادمان و خرم است که تو را سیر کند و خود گرسنه بماند ، تو را بپوشاند و خود برهنه باشد ، تو را سیراب کند و خود تشنه بماند ، خود در آفتاب باشد و بر تو سایه افکند ، با تحمل مشقت ، آرامش و تنعم تو را فراهم آورد و با پذیرش رنج بی خوابی تو را از لذت خواب بهره مند سازد . شکمش ظرف وجود تو و دامنش پناهگاه امن تو و سینه اش چشمه جوشانی برای رفع عطش تو و جانش فدای تو شده و سرد و گرم روز گار را به خاطر تو پذیرا گشته است . پس باید به پاس این همه محبت و زحمت ، شکرگذار او باشی و هرگز نمی توانی مگر خدا یاری ات کند .

13- حواست به فرزندت باشد

فرزندت این است که بدانی او از تو و وابسته به توست . در زندگی دنیا و خیر و شرش با توست و تو مسئولیت سرپرستی او را از حسن تربیت و راهنمایی او بر خدای عز و جل و کمک بر طاعت و فرمانبرداری خدا در مورد تو و در مورد خودش به عهده داری . سپس در صورت انجام این مسئولیت ثواب می بری و در صورت کوتاهی کیفر می شوی . پس درباره او به گونه ای رفتار کن که خوبی اثر او در دنیا مشهود و در پیشگاه پروردگار عذری بین تو و او باشدبه سبب سرپرستی خوبی که از او کردی و نتیجه ای که از او گرفتی و کمکی جز از ناحیه خداوند نیست .

14- برای خانه ات خرید کن

دوست دارم پولی داشته ، وارد بازار شوم و از قصابی گوشتی بخرم و برای همسر و عائله ام ببرم . من این کار را از آزاد کردن بنده در راه خداوند تبارک و تعالی بیشتر دوست دارم . خداوند از مردانی راضی تر است که در مخارج عائله گشایش دهند .

15- با همسرت مهربان باش

و اما حق همسرت آن است که بدانی خداوند متعال با آفرینش او وسیله ارامش و رفاه و انس و نگهداری تو را فراهم نموده است . هر کدام از شما زن و مرد بر نعمت وجود دیگری خدا را سپاس گوید و بداند که این نعمت الهی است . بر او و بر تو واجب است که نعمت الهی را گرامی داشته و در معاشرت با او خوشرفتاری و رفق پیشه کنی اگرچه حق تو بر زن سخت تر و رعایت محبوب و مکروه تو ( اگر زیاده خواهی نباشد) بر او لازم تر است ، ولی زن حق مهربانی و انس بر تو دارد و جایگاه آرامش و آسایش غریزه ای ست که گریزی از آن نیست و این حق بزرگی ست .

16- طمع نکن

تمامیِ خیر و خوبی در بریدن طمع و چشم نداشتن به آنچه که در دستان مردم جمع شده ، است .

17- از امام جماعت هم تشکر کن

حقّ پیش نمازت این است که بدانى او واسطه میان تو و خدا و نماینده تو در نزد خداوند می ‏باشد . و او از جانب تو سخن می ‏گوید و تو از جانب او سخن نمی ‏گویى . براى تو دعا می ‏کند و تو برایش دعا نمی ‏کنى و براى تو [از خداوند چیزى را] خواستار می ‏شود و تو در مورد او [چیزى را] خواستار نمی ‏شوى و تو را از اضطراب ایستادن در نزد خداى و خواستار شدن از او بی ‏نیاز می ‏کند و تو او را در این کار بی ‏نیاز نمی ‏سازى ؛ پس اگر در بخشى از این وظائف ، کم کارى باشد بر دوش اوست و نه تو و چنانچه گناهکار باشد ، تو شریک گناه او نیستى و او افزون بر تو چیزى ، ندارد ؛ پس تو را در پناه خویش گرفته و با نمازش ، نماز تو را محافظت کرده است ؛ پس او را بر این کار سپاس بگزار .

18- وقتی کسی حرف کی زند ، به چشم هایش نگاه کن

حقّ همنشین تو این است که با او نرم رویى و پاک خوئى نمایى و در سخن پردازى انصاف دهى و چون خواستى [در هنگام گفتگو] از او چشم بردارى ، در چشم بردارى خویش زیاده روى نکنى و در سخن پردازى ، فهماندن به او را بخواهى ؛ پس اگر تو به دیدنش رفتى و همنشین او شدى در برخاستن از نزد او ، اختیار دارى و اگر او ، همنشین تو شد ، او نیز در برخاستن اختیار دارد ولى تو بدون اجازه او بلند نشو .

19- برای دوستت رحمت باش نه زحمت

حقّ دوست این است که تا آنجا که می ‏توانى با او نیک برخورد و نیکو رفتار باش و چون نتوانستى از انصاف خارج نشو و ارجمندش دار آن سان که تو را ارج می ‏نهد و نگاه دارش آن گونه که نگاهت می ‏دارد و در کارى پسند ، بر تو پیشى نگیرد و چون پیش افتاد ، جبرانش کن . در دوستى در خور او کم کارى نکن ، پند دهى و نگهدارى و مدد بر بندگى پروردگارش و یارى دهى بر ترک نافرمانى خدایش را برخوردت لازم بدان ؛ آنگاه بر او رحمت باش و نه زحمت .

20- کار همکارت را انجام بده

حقّ شریک این است که در نبودش ، کارش را انجام دهى و چون باشد پا به پاى او ، تلاش کنى و بدون توجه به خواسته او ، تصمیم نگیرى و بدون نظر خواهى از او ، [خواسته ‏ات را] به انجام نرسانى و دارایی ‏اش را نگهدارى و در فزون و اندک بر او خیانت نکنى چرا که به ما رسیده : تا آن زمان که دو شریک به یک دیگر خیانت نکنند دست [عنایت‏] خدا بر ایشان است .

21- طلبکارت را سرندوان

 حقّ بستان کار تو این است که اگر توانگرى ، طلبش را بدهى و برآورده سازى و او را بی ‏نیاز کنى و او را سر ندوانى و امروز و فردا نکنى ؛ چرا که پیامبر خدا صلّى اللَّه علیه و آله فرمود : «امروز و فردا کردن توانگر در پرداخت بدهى ستم است» و اگر تهیدست بودى او را با نیک سخنى ، خرسند نما و از او به نیکى فرصت بخواه و با خوش برخوردى او را ، از خود بازگردان‏ و بر از دست رفتن دارایی ‏اش [که به تو قرض داده‏] ، برخورد ناپسند [خودت را] میفزاى ؛ چرا که این رفتار ، پست پیشه‏ گى است .

22- با سالمندها کشمکش نکن

حقّ سالمند این است که احترام سنّش را داشته باشى و اگر از فضیلت‏مندان باشد با پیشى داشتن او ، اسلامش را بزرگ دارى و با او به کشمکش نپردازى و در راه ، جلو نروى و از او پیش نیفتى و با او نابخردى نکنى و اگر او با تو نابخردى کرد شکیبایى نمایى و به احترام اسلام و سالمندی ‏اش ، او را بزرگ دارى ، چرا که به راستى حقّ سالمندى به قدر اسلام است .

تمامی این مطالب ترجمه احادیث آن حضرت از منابع معتبر یا بخش هایی ار رساله حقوقی ایشان است .

/ 0 نظر / 6 بازدید