تربیت کودک فرصت ها و چالش ها


گفتیم که کودک را باید در عمل ، آزاد گذارند ولى به قدرى که به خود و غیر زیانى

 

نرساند و نباید تصور کرد که چنین کودکى ، نافرمان خواهد بود ؛ بلکه ملاحظه

 

مى‏شود که همین نوع کودکان ، بیشتر فرمانبرى دارند و رام‏ترند . فرصت‏ها و

 

موقعیت‏هایى را که فرزند به دست مى‏آورد که درآن تجربه‏اى کند ؛ نباید از او گرفت .


تفاوت فرمان پدر و مادر ، در مورد فرزند ، خود موجب سرگردانى یا انحراف روانى

 

کودک است . باید سعى شود که فرمان ، از هر کدامشان ، صادر شد ، گفته‏ى دیگرى

 

، مؤید آن باشد . قدرت کودک ، دوام نیرو در کودک ، ظرفیت او ، همه باید ملاحظه

 

گردد ؛ مبادا که با وجود کم‏توانى یا خستگى ، امرى به او تحمیل شود و او را ناخوش

 

آید .


ژوبر (استاد اخلاق) مى‏گفت : در تربیت ، همیشه باید گرم و سخت گرفت ؛ نه سرد و

 

سست . قضاوت‏ها نباید عجولانه و براساس شباهت امور به یک‏دیگر صورت گیرد و

 

دلایل تمثیلى ، نباید ملاک قرار داده شوند . فرمان‏ها وقتى قاطعانه ، اما صمیمى و

 

بى‏تلکف و تعارف باشند ، بهتر نفوذ و تصرف مى‏کنند و فرزند را بى‏هیچ مقاومتى به

 

کار وامى‏دارند . استفاده از بازیچه‏هایى که به صورت مکانیکى و پیش ساخته است ،

 

ابتکار کودک را راکد مى‏سازد ؛ ولى اگر همین وسایل و یا مشابه آن‏ها را ، کودک با

 

آن چه در اختیار دارد ، خود بسازد و یا قطعات باز شده‏ى این وسایل را سر هم نهد ،

 

قدرت ابتکار او به کار مى‏افتد .


وسایل آموزشگاهى که براى تعلیم در کلاس ، به کار مى‏روند و به طفل ، ریاضى و

 

علوم مى‏آموزند ، اگر به عنوان اسباب بازى ، بدون نظارت معلم و مربى ، به دست

 

کودک افتاد و یا پدر و مادر او براى بچه خریدند و در خانه بردند ، بعدا دیگر آن

 

وسایل به بچه ، چیزى نخواهند آموخت ؛ زیرا براى ذهن بچه کاربرد آموزشى خود را

 

از دست داده و جنبه‏ى تفننى پیدا کرده‏اند و تمایلات تفریحى او را قبل از همه ، بیدار

 

مى‏کنند . همین طور ، اتاق تعلیم ، باید تفریحگاه بچه قرار نگیرد و خاطرات تفننى در

 

آن جا نداشته باشند .


معلم بچه ، بازى کننده‏ى با بچه ، در ساعات تفریح نباشد . ضمن درس ، تفرح و

 

سرگرمى مطرح نگردد و جاى هر کدام ، مشخص و معلوم باشد . درس دینى نیز در

 

جایى که آثار تفریحى در آن جا بوده و یا هست و یا بچه خاطراتى متفرق از آن جا

 

دارد ، تعلیم نگیرد . در منزل هم ، باید حتى المقدور ، جاى عبادت جدا شود و پدر و

 

مادر ، روزها و ساعات تفریح خود را با فرزندان مشخص کنند و بلکه موقع شروع را

 

اعلام نمایند و ختم آن‏ها را هم خبر دهند تا فرزند ، نظام اخلاقى گیرد .

 

در داستان‏ها و آن‏چه ، در وسایل سمعى و بصرى ، براى آموزش فرزند و تفکر او قابل

 

ارائه است نیز ، همین اصل را باید رعایت کرد . بدین معنى که اگر جنبه‏ى تفننى و

 

تفریحى پیدا کردند و یا جد و هزل به هم مخلوط شدند ، دیگر کاربرد مشخص

 

نخواهند داشت و ذهن کودک ، هرگز جنبه‏ى جدى آن را نخواهد پذیرفت و انضباط

 

روحى در او زایل خواهد شد و بلکه گاه از انتظار پدر و مادر و مربى و معلم - که

 

مایلند فرزند ، قضیه را جدى تلقى نماید - ناراحت مى‏شود توجه به این مسأله بسیار

 

لازم است . مطیع شدن فرزند نباید هدف تربیت باشد . ممکن است که این امر ، پدر

 

و مادر را راحتى و لذت بخشد ولى زندگى کردن کودک با ناراحتى و اجبار هرگز روا

 

نیست .

 

علماى روان‏شناسى هفت غریزه را در کودک ، زنده و در کار مى‏دانند ، بدین قرار :

 

1- غریزه‏ى زد و خورد 2- غریزه‏ى شکار 3- غریزه‏ى اکتشاف 4- غریزه‏ى ساختن

 

5- غریزه‏ى پروردن و بار آوردن 6- غریزه‏ى موزون کردن 7- غریزه‏ى هم‏کارى


باید معلم و مربى کودک ، بناى کار تعلیم و تربیت کودک را بر مبناى استفاده از این

 

غرایز قرار دهند و آن چه را که در داستان‏ها و وقایع ، سخنان بزرگان و صحنه‏هاى

 

نمایشى مى‏باید تکیه کرد ، آن‏هایى باشد که با این غرایز موافقت و هماهنگى داشته

 

باشند . خوب است که این غرایز در ضمن تعلیم و تربیت کودک تشفى داده شوند (به

 

وسیله‏ى ورزش‏ها - گردش‏ها - احاله‏ى کارهاى مناسب از این قبیل :

 

الف - براى تشفى غریزه‏ى زد و خورد - و غریزه‏ى شکار و غریزه‏ى هم‏کارى :

 

ورزش‏هاى بیس بال ، والیبال ، بازى‏هاى قهرمانى (با حذف تلاش براى قهرمان

 

شدن براساس خودنمایى ، بلکه براى سبقت در آزمودگى و لیاقت و بس)

 

ب - براى تشفى غریزه‏ى ساختن :

 

ساخت اسباب ‏بازى ، تهیه‏ى لانه‏ى مرغ ، بادبادک‏سازى

 

ج - براى تشفى غریزه‏ى بار آوردن :

 

باغبانى ، گل‏کارى ، نگه‏دارى بره و گربه و خرگوش و کبوتر و سایر پرندگان اهلى (به

 

شرط این که فقط پرورش آن حیوانات ، مورد نظر باشد)

 

د- براى تشفى غریزه‏ى اکتشاف :

 

جمع‏آورى گیاه و گل و تهیه‏ى آلبوم مشخصات آن‏ها ، جمع‏آورى سنگ‏ها ، گردآورى

 

انواع بذر ، انواع تمبر ، انواع سکه - مشاهده‏ى پرندگان و لانه‏ها ، مشاهده‏ى جانوران

/ 0 نظر / 7 بازدید